مشهد – انعکاس رضوی- رییس سازمان جهاد کشاورزی خراسان رضوی گفت: سهم شرکت‌های دانش‌بنیان در اقتصاد بخش کشاورزی استان همچنان پایین برآورد می‌شود، اما با برنامه‌ریزی انجام‌شده، دهکده فناوری و نوآوری استان از سال ۱۴۰۱ فعالیت خود را آغاز کرده و تاکنون از ۷۰ شرکت فناوری و دانش‌بنیان حمایت شده است.
مجید جعفری روز دوشنبه با اشاره به ظرفیت‌های کشاورزی و دانشگاهی استان اظهار کرد: خراسان رضوی یکی از بزرگ‌ترین قطب‌های کشاورزی و دانشگاهی کشور است، اما سهم شرکت‌های دانش‌بنیان در اقتصاد بخش کشاورزی استان بسیار کم است. با برنامه‌ریزی مدون، دهکده فناوری و نوآوری استان از سال ۱۴۰۱ فعالیت خود را آغاز کرده و تاکنون از ۷۰ شرکت فناوری و دانش‌بنیان حمایت می‌کند.
وی افزود: تلاش شده بر اساس نوع فعالیت شرکت‌ها، امکانات لازم از جمله زمین، آب، سوله و دفاتر کار در اختیار آن‌ها قرار گیرد تا بتوانند پروژه‌های خود را اجرا کنند.
جعفری با اشاره به مهم‌ترین حوزه‌های فعال شرکت‌های دانش‌بنیان در بخش کشاورزی استان گفت: مدیریت هوشمند آبیاری، سنسورهای رطوبت‌سنجی خاک، سامانه‌های اتوماسیون ایستگاه‌های پمپاژ و آبیاری هوشمند زیرسطحی از جمله این حوزه‌هاست. در زمینه تولید بذور اصلاح‌شده و نهال‌های پایه‌رویشی و کشت‌بافتی نیز فعالیت‌هایی در حال انجام است و تمرکز این بخش بر تولید بذور مقاوم به شوری و خشکی و ارقام دیرگل باغی برای مقابله با سرمای بهاره است.
رییس جهاد کشاورزی خراسان رضوی گفت: در حوزه کشاورزی حفاظتی و مکانیزاسیون نیز ادوات نوین خاک‌ورزی حفاظتی و پهپادهای کشاورزی برای سم‌پاشی، محلول‌پاشی و نقشه‌برداری چندطیفی در چند شرکت دانش‌بنیان به‌طور گسترده استفاده می‌شود. در حوزه زیست‌فناوری و نهاده‌های بیولوژیک نیز فرمولاسیون کودهای زیستی، پروبیوتیک‌های دام و طیور و آفت‌کش‌های غیرشیمیایی از جمله موارد مورد تأکید در این شرکت‌هاست.
وی با اشاره به فناوری‌های پس از برداشت اظهار کرد: در این حوزه نیز اقدامات خوبی در زمینه بسته‌بندی نوین، درجه‌بندی هوشمند و فرآوری محصولات صادراتی و راهبردی مانند زعفران و پسته در حال انجام است.
جعفری در ادامه با اشاره به برنامه‌های سازمان جهاد کشاورزی برای کاهش مصرف آب و ارتقای بهره‌وری گفت: با توجه به افت شدید سفره‌های آب زیرزمینی و بیلان منفی دشت‌های استان، اقدامات دانش‌بنیان سازمان در چند محور متمرکز شده است. یکی از این محورها، توسعه سامانه‌های نوین و زیرسطحی است و رویکرد سازمان از آبیاری قطره‌ای سنتی به سمت سامانه‌های هوشمند زیرسطحی، به‌ویژه در باغات پسته، در حال تغییر است.
وی بیان کرد: هدف از استفاده از این سامانه‌ها، حذف تبخیر سطحی و کاهش تلفات آب است که می‌تواند میزان تلفات آب را بیش از ۳۵ درصد کاهش دهد.
رییس سازمان جهاد کشاورزی خراسان رضوی، انتقال کشت از فضای باز به محیط‌های کنترل‌شده را از دیگر اقدامات در این زمینه دانست و گفت: توسعه گلخانه‌های هوشمند و هیدروپونیک با بهره‌گیری از سامانه‌های کنترل اقلیم بومی در دستور کار قرار دارد و این روش می‌تواند راندمان مصرف آب را تا ۱۰ برابر نسبت به فضای باز افزایش دهد.
وی ادامه داد: تغییر زمان کشت از کشت بهاره با مصرف آب بالا به کشت پاییزه با مصرف آب بسیار پایین نیز از دیگر راهکارهای مورد توجه است؛ برای نمونه، کشت چغندرقند پاییزه می‌تواند ضمن حفظ میزان تولید استان، در مصرف آب نیز صرفه‌جویی کند.
جعفری استفاده از مالچ‌ها و سوپرجاذب‌های پلیمری زیستی را از دیگر اقدامات عنوان کرد و افزود: به‌کارگیری نانومواد و جاذب‌های آب در پای بوته‌ها و درختان می‌تواند به حفظ رطوبت و افزایش فواصل آبیاری در اراضی بحرانی کمک کند.
وی درباره موانع فراگیر شدن محصولات و خدمات شرکت‌های دانش‌بنیان در میان کشاورزان استان اظهار کرد: خرده‌مالکی و ساختار اراضی، سن بالای بهره‌برداران و پایین بودن سواد فناورانه، ریسک‌پذیری پایین و کمبود سرمایه اولیه و همچنین شکاف ترویجی از مهم‌ترین موانع در این زمینه است. بیش از ۷۰ درصد بهره‌برداران استان دارای اراضی کوچک و پراکنده هستند و این موضوع، توجیه اقتصادی سرمایه‌گذاری در تجهیزات گران‌قیمت و فناوری‌های پیشرفته را کاهش می‌دهد.
رییس سازمان جهاد کشاورزی خراسان رضوی بیان کرد: میانگین سنی بالای کشاورزان و پایبندی به روش‌های تجربی گذشته نیز مانعی برای پذیرش فناوری‌های دیجیتال محسوب می‌شود. ریسک بالای تغییر روش‌های موجود و فقدان تسهیلات ارزان‌قیمت و کم‌بهره نیز باعث شده است ورود تجهیزات گران‌قیمت مانند سنسورها یا پهپادها به بخش کشاورزی با محدودیت مواجه باشد. یکی دیگر از موانع، شکاف ترویجی و فاصله میان ادبیات دانشگاهی شرکت‌های دانش‌بنیان با نیازهای واقعی و زبان کف مزرعه است.